Бүтээлийн нэр
НУТГИЙН ӨӨРӨӨ УДИРДАХ БАЙГУУЛЛАГЫН ХАРААТ БУС, БИЕ ДААН ШИЙДВЭР ГАРГАХ ЭРХИЙГ ҮНДСЭН ХУУЛИАР ХАМГААЛАХ НЬ
Хамтран зохиогчид
Хүрэлийн Норовсүрэн
Бүтээлийн хэлбэр
Эрдэм шинжилгээний илтгэл, өгүүлэл, эссэ
Бүтээлийн товч
Монгол улс 1992 онд анхны ардчилсан үндсэн хуулиа баталж, зах зээлийн нийгэмд хөл тавьсан ба анх удаа нутгийн өөрөө удирдах ёсыг сонгодог утгаар нь хэрэгжүүлэх үндэс суурийг тавьсан. Нутгийн өөрөө удирдах ёсыг хэрэгжүүлснээрээ хэт төвлөрлийг сааруулах, орон нутгийг хөгжүүлэх гэх мэт олон давуу талтай бөгөөд уг ойлголт нь Монгол улсын үндсэн хуулийн 57-63 дугаар зүйлүүдэд тусгалаа олсон байдаг. Цаашлаад, 2019 оны Монгол Улсын Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөөр нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын үндсийг улам бэхжүүлсэн байна.
Түүнчлэн тус нэмэлт өөрчлөлтийн хэлэлцүүлгийн явцад ерөнхийлөгчөөс өргөн барьсан төсөлд Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 62 дугаар зүйлийн 62.1 дэх хэсгийн “бие дааж” гэх үгийг хасах саналыг оруулсан байсан нь нутгийн өөрөө удирдах ёсыг нэг мөр үгүй хийх хэмжээний аюултай байсан боловч тус санал дэмжигдээгүй буюу нутгийн өөрөө удирдах ёс цаашид ч бас улам бат бэх болоход чухал нөлөө үзүүлсэн үйл явдал болсон гэж харж байна.
Ийнхүү нутгийн өөрөө удирдах байгууллагууд өөрийн эрх хэмжээний хүрээнд бие даан шийдвэр гаргах эрхтэй гэж үндсэн хуулинд тусгагдсан хэдий ч Монгол улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хууль болон Захиргааны ерөнхий хуулинд “хуулиар тусгайлан эрх олгогдсон тохиолдолд захиргааны хэм хэмжээний актыг хууль тогтоомжид нийцүүлэн батлах” эрхтэй байхаар хуульчилсан. Ингэхдээ ердийн хуулиар тусгайлан эрх олгосон байхыг шаардаж, нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын шийдвэрийг хууль зүйн үндэслэлгүй гэж үзэж байгаа нь хэт явцуу хүрээнд тайлбарласан хэрэг бөгөөд үндсэн хуулиар хамгаалсан нутгийн өөрөө удирдах ёсыг хязгаарлаж байна.
Харин Япон улсын хувьд заавал ердийн хуулинд тусгайлан заахыг шаардахгүйгээр, ердийн хуулийн хүрээ хязгаар нь үндсэн хуулийн хүрээ хязгаараар тодорхойлогдоно гэж үзэж, үндсэн эрх болон зарчмуудыг илүү өргөн хүрээгээр тайлбарлаж, үндсэн хуулийн хамгаалалтыг хэрэгжүүлж байна.
Иймээс тус илтгэлийн хүрээнд нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын бие даан шийдвэрлэх эрх хэмжээг ердийн хуулиар бус Үндсэн хуулийн үзэл баримтлалд нийцүүлэн хязгаарлах хэрэгтэй гэж үзлээ.
Бүтээлийн хувьд Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар , ардын багш, гавьяат хуульч, доктор, профессор Б.Чимидийн нэрэмжит эрдэм шинжилгээний шилдэг илтгэлийн уралдаан (2020)-д "оюутан"-ы салбарт ДЭД байр эзэлсэн бүтээл болно.
Түлхүүр үг
Нутгийн өөрөө удирдах ёс, бие даасан, хараат бус, захиргааны хэм хэмжээний акт, нутгийн өөрөө удирдах ёсны байгууллагаас захиргааны хэм хэмжээний акт батлах, бие даан гаргасан хэм хэмжээний акт
Бичигдсэн огноо
2019 он 12 сарын 31
Хуудсын тоо
11
Хэл
Монгол
Үнэ
Үнэгүй
Байршуулсан огноо
2020-01-25
Товч мэдээлэл үзсэн
918
Бүрэн эхээр нь үзсэн
55
Эшлэлийн тоо
23
Энэ бүтээлийг эшлэх загвар
Б.Чимид “Үндсэн хуулийн мэдлэг” УБ хот, 2008 он, 367-р тал
Цуглуулганд нэмэх
Бүтээлийг цуглуулгандaa нэмэхийн тулд нэвтэрсэн байх шаардлагатай.
Бүртгэлтэй бол нэвтрэх | Бүртгэлгүй бол бүртгүүлэх

Манай цахим хуудас нь Монгол Улс дахь хууль зүйн судалгааны бүтээлүүдийг нэгтгэн цахим сан бүрдүүлж, судалгааны эргэлтэнд оруулах зорилготой.

Та өөрийн хийсэн судалгааны бүтээлээ манай цахим хуудсанд байршуулж Монгол Улсын хууль зүйн шинжлэх ухааны хөгжилд хувь нэмрээ оруулна уу.

Холбоо барих

“Оюуны-Инноваци” Эрх зүйн судалгааны төв

Монгол Улс, Улаанбаатар хот,
Сүхбаатар дүүрэг, Оюутны гудамж 16/03,
Unity center, 4 давхар 405 тоот.
Э-мэйл: contact@legaldata.mn